ความไร้น้ำยาของผังเมืองไทย

ความไร้น้ำยาของผังเมืองไทย บทความโดย ผศ.ดร.นิคม บุญญานุสิทธิ์ รองคณบดีฝ่ายวิชาการและวิจัย คณะศิลปกรรมและออกแบบอุตสาหกรรม มหาวิทยาลัยราชมงคลอีสาน นครราชสีมา   เครดิต ภาพ https://assets.rockefellerfoundation.org/app/uploads/20150702112340/Hat-Yai-Flooding-e1435850661612.jpg เครดิตบทความ https://prachatai.com/journal/2018/10/79339   ความนำ   นับเนื่องกว่า 43 ปีการผังเมืองไทยไม่ค่อยมีบทบาทสำคัญในสังคมไทย ผังเมืองไม่เคยชี้นำการพัฒนาอะไรแก่เมืองได้ ภาพปรากฏตามสื่อส่วนใหญ่จะมีแต่เรื่องติดอุปสรรคผังเมือง การขอยกเลิกผังเมือง ยกเว้นข้อบังคับผังเมือง ผังเมืองจึงดูเหมือนกลายเป็นเงื่อนไข เป็นข้อจำกัดที่มนุษย์ไปสร้างขึ้นมา ถามรัฐบาลก็อยากแก้ผังเมือง หันไปถามภาคเอกชนก็ว่าสมควรเร่งแก้ผังเมือง ถามใครต่อใครก็ไม่เห็นว่าจะมีใครชอบ ไม่เห็นมีใครอยากได้ผังเมือง แล้วสังคมไทยยังจำเป็นต้องทนกล้ำกลืนกับผังเมืองกันอีกทำไมกัน   หลายคนบอกว่า อับดุลรู้ อับดุลเห็น รัฐบาลแห่งการปฏิรูปกำลังทำอยู่นี้ไง ปั๊ดโธ่! เริ่มจาก สปช. สปท. ที่องค์คณะส่วนใหญ่ไม่เคยลงมือทำผังเมืองแบบไทยๆ กันเลยสักครั้งในชีวิต แต่ตั้งใจดีจะทำโน่นนี่นั่น ไม่ว่ากัน ทำนองคนเล่นไม่รู้คนดูกลับแจ้ง ทำเสร็จส่งเข้า สนช. ก็เพียงพยักหน้ารับทราบแล้วเงียบเป็นเป่าสาก คิดมาตั้งเยอะ ค่าใช้จ่ายก็โข กลับโยนให้หน่วยงานราชการไปทำกันเองอย่างไรก็ได้ต่อ สุดท้ายก็ไม่พ้นวังวนการมุ่งแก้ไขกฎหมายว่าด้วยการผังเมืองเสียใหม่ และสูตรสำเร็จเดิมคือการเพิ่มอำนาจเข้าสู่ส่วนกลาง เพิ่มโทษอีกพะเรอเกวียน  …

การประมาณมูลค่าเศรษฐกิจเพื่อการวางผังเมือง

การประมาณมูลค่าเศรษฐกิจเพื่อการวางผังเมือง ฐาปนา บุณยประวิตร นายกสมาคมการผังเมืองไทย Thapana.asia@gmail.com   ที่มาภาพ : https://www.denverpost.com/wp-content/uploads/2018/06/Revesco-nightscape.jpg?w=940             การประมาณมูลค่าเศรษฐกิจในพื้นที่วางผังจัดเป็นนวัตกรรมอีกประการของการวางผังเมืองสมัยใหม่ มีความเหมาะสมอย่างยิ่งในการนำมาใช้ในพื้นที่พัฒนาพิเศษอย่างเช่น EEC             การเติบโตอย่างชาญฉลาด (Smart Growth) กำหนดให้ศึกษาและประมาณการมูลค่าเศรษฐกิจของที่ดินบริเวณใจกลางเมืองและศูนย์เศรษฐกิจอย่างละเอียด เนื่องจากมูลค่าเศรษฐกิจบริเวณดังกล่าวจะเป็นเครื่องชี้บทบาทในอนาคตของพื้นที่ว่ามีศักยภาพการพัฒนาในระดับใด             ที่สำคัญคือ มูลค่าทางเศรษฐกิจจะสามารถบอกได้ถึงขนาดการลงทุนโครงสร้างพื้นฐานและสาธารณูปโภค หากใช้ค่ามาตรฐานของ Federal Transit Administration หรือ FTA สหรัฐฯ ซึ่งเป็นหน่วยงานหนึ่งที่ให้ทุนสนับสนุนพัฒนาระบบขนส่งมวลชนและพัฒนาพื้นที่รอบสถานีขนส่งมวลชน FTA ได้กำหนดให้เมืองไม่ควรใช้งบประมาณลงทุนโครงสร้างพื้นฐานด้านขนส่งมวลชนมากกว่าร้อยละ15 เทียบจากรายได้ภาษีรับเฉลี่ยรายปี             เช่นเดียวกับเงื่อนไขการให้ทุนสนับสนุนการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานของกองทุนอื่นๆ เช่น Tiger Grants หรือ BUILD Transportation Program ของ U.S.DOT ซึ่งก็ต่างกำหนดไว้ไม่ต่างกัน             ดังนั้น การศึกษามูลค่าเศรษฐกิจและโอกาสในการเติบโตทางเศรษฐกิจในอนาคตของพื้นที่ใจกลางเมือง (Downtown) และพื้นที่ศูนย์เศรษฐกิจ…

Smart City กับการห้ามความหนาแน่นต่ำ

Smart City กับการห้ามความหนาแน่นต่ำ ฐาปนา บุณยประวิตร นายกสมาคมการผังเมืองไทย (thapana.asia@gmail.com)    ที่มาภาพ : www.smh.com.au                            EEC เป็นพื้นที่หลักที่รัฐบาลกำหนดให้พัฒนาเมืองตามเกณฑ์ Smart City โดยมุ่งยกระดับโครงสร้างพื้นฐานให้มีศักยภาพสูงสุดในการใช้พลังงานและการบริการ สำหรับโครงสร้างพื้นฐานด้านคมนาคมขนส่ง Smart Mobility ให้ความสำคัญต่อการสร้างประสิทธิภาพในการเดินทางและการขนส่งสินค้า สร้างความปลอดภัย และลดต้นทุน ด้วยการใช้เทคโนโลยีดิจิตอลและการบริหารจัดจากเครือข่ายอัจฉริยะ                 เพื่อให้บรรลุตามเกณฑ์ Smart City จึงสนับสนุนให้พื้นที่เมืองมีความหนาแน่นสูง มีความหลากหลายของกิจกรรมเศรษฐกิจและสังคม เมืองที่วางผังตามนโยบาย Smart City ถูกกำหนดให้มีสัดส่วนของพื้นที่หนาแน่นสูงโดยรวมมากกว่าพื้นที่หนาแน่นต่ำ              …

ชม 7 คลิป เส้นทางสู่ SMART CITY เมืองขอนแก่น

ชม 7 คลิปที่ไม่น่าพลาด เส้นทางสู่ SMART CITY เมืองขอนแก่น     SMART CITY (สมาร์ทซิตี้) คืออะไร? สมาร์ทซิตี้ ก็คือ การยกระดับคุณภาพของเมือง ให้มีระบบนิเวศน์ ที่จะเอื้อให้คนทุกคน สามารถใช้ชีวิต ได้อย่างมีความสุข โดยเน้นพัฒนาคนและสร้างชุมชนที่ดี มีโครงสร้างพื้นฐานที่เหมาะสม และใช้เทคโนโลยี และนวัตกรรมเป็นตัวสนับสนุน ดังนั้นสมาร์ทซิตี้ จึงไม่ได้หมายถึงแต่เรื่องความเจริญล้ำยุค แต่หมายถึงวิถีชีวิตผู้คนที่ดำเนินไปภายใต้หลักความยั่งยืน  ตามเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (Sustainable Development Goals) ขององค์การสหประชาชาติด้วย   เป็น สมาร์ทซิตี้ แล้วคนขอนแก่นได้อะไรบ้าง (ชมคลิป )       SMART MOBILITY (สมาร์ท โมบิลิตี้) คืออะไร? SMART MOBILITY (สมาร์ท โมบิลิตี้) คือ มิติของการเดินทางคมนาคมทุกรูปแบบ โดยมีการสนับสนุนทางด้านเทคโนลยี่สารสนเทศ และการบูรณาการระบบคมนาคมขนส่ง อาทิความยั่งยืน…

(ซิดนีย์) มาดูแผน10 ปีข้างหน้า โครงการสร้าง โครงสร้างพื้นฐานเครือข่ายการเดินทาง และขนส่ง

(ซิดนีย์) มาดูแผน10 ปีข้างหน้า โครงการสร้าง โครงสร้างพื้นฐานเครือข่ายการเดินทาง และขนส่ง     ทั้งๆ ที่ซิดนีย์ เคยวางผังเมือง เป็นสังคมเมืองแห่งรถยนต์มาก่อน แต่ขณะนี้เริ่มหันมาส่งเสริมการสร้างรถไฟฟ้ารางเบา มี LRT วิ่งอยู่ในเมืองหลายสาย และเครือข่ายระบบขนส่งสาธารณะทั้งระบบรองและระบบหลัก ไม่ว่าจะเป็นทางบกหรือทางน้ำ เช่นรถบัส รถไฟ และฮับเรือเฟอร์รี่ มาดู แผน 10 ปีข้างหน้า กับโครงการสร้าง โครงสร้างพื้นฐานระบบเครือข่ายการเดินทาง และขนส่ง ของเมืองซิดนีย์ พร้อมๆกับการคาดการณ์การเพิ่มขึ้นของผู้อยู่อาศัยอีก 1 ล้านคน เพิ่มรถรางเบา อีกสายหนึ่งวิ่งจาก Circular Quay ไปยัง Kingsford และ Randwick เพิ่มเครือข่ายใหม่รถบัสสาธารณะ ในศูนย์กลางของเมือง อัพเกรด เพิ่มประสิทธิภาพ สถานีศูนย์รถไฟ เพิ่มทางเดินกว้างๆ เชื่อมต่อ Wynyard กับ Barangaroo มีแผนเพิ่มความจุในอาคารศูนย์กลางธุรกิจ ที่ Barangaroo ทำเป็น ฮับ…

TRAM กรุงเทพฯ เตรียมพัฒนาระยะแรกเชื่อม 5 ศูนย์เศรษฐกิจ

TRAM กรุงเทพฯ เตรียมพัฒนาระยะแรกเชื่อม 5 ศูนย์เศรษฐกิจ ปรับโฉมขนส่งเชื่อมซีบีดี (CBD) ผุดระบบรางเบาขนาดเล็ก ใน กทม. 1.4 หมื่นล้าน                                   สภากรุงเทพมหานคร บรรลุข้อตกลง พัฒนาระบบขนส่งมวลชนรอง ด้วยระบบแทรม (TRAM) ระยะแรกเชื่อม 5 ศูนย์เศรษฐกิจใจกลางกรุงเทพฯ คาดร่วมลงทุนพีพีพี (PPP) กว่า 1.4 หมื่นล้านบาท มีลุ้นเสนอประมูลปีหน้า และเริ่มก่อสร้างปี 63 ก่อนเปิดใช้บริการ ปี 65              …

นวัตกรรมการผังเมือง : ห้ามความหนาแน่นต่ำในพื้นที่หนาแน่นสูง

นวัตกรรมการผังเมือง ห้ามความหนาแน่นต่ำในพื้นที่หนาแน่นสูง ฐาปนา บุณยประวิตร นายกสมาคมการผังเมืองไทย (thapana.asia@gmail.com)   ที่มาภาพ : https://files.lsecities.net/files/2017/01/Stratford-banner.jpg ขอบคุณบทความ จากคอลัมส์ EEC FOCUS ในกรุงเทพธุรกิจ                   วงวิชาการผังเมืองโลกได้พัฒนาไปมาก โดยเฉพาะอย่างยิ่ง วิชาการผังเมืองของสหรัฐอเมริกา แต่ปีจะมีองค์ความรู้ใหม่ที่ได้จากวิจัยและจากวิธีปฏิบัติที่ดีเผยแพร่ออกสู่สาธารณะไม่ต่ำกว่าสิบชิ้น โดยประเด็นที่มีการพัฒนามากที่สุดได้แก่ การเพิ่มประสิทธิภาพของผังจากการบังคับใช้และจากการนำไปปฏิบัติ                   เพื่อให้ผู้อ่านได้รับความรู้ด้านการผังเมืองที่เกิดขึ้นใหม่ บทความนี้จึงจะเริ่มที่การอธิบายความสำคัญและความจำเป็นในการประยุกต์ใช้ข้อกำหนด “การห้ามความหนาแน่นต่ำในพื้นที่หนาแน่นสูง” ในการออกแบบข้อกำหนดผังเมืองรวมและข้อกำหนดการบริหารจัดการพื้นที่ขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น                  สำหรับข้อกำหนดการห้ามความหนาแน่นต่ำในพื้นที่หนาแน่นสูงนั้น เป็นกลยุทธ์การออกแบบเมืองชนิดหนึ่งของการเติบโตอย่างชาญฉลาด (Smart Growth) ใช้ในการส่งเสริมความหนาแน่นการใช้ที่ดิน (Create density) มีวัตถุประสงค์ในการควบคุมพื้นที่ซึ่งกำหนดให้มีความหนาแน่นประชากรและกิจกรรมเศรษฐกิจในระดับสูง โดยข้อกำหนดนี้มีมาตรการห้ามการใช้ที่ดินที่หนาแน่นต่ำหรือการประกอบการในอาคารที่ให้มูลค่าตอบแทนในอัตราต่ำ ซึ่งอาจเป็นปัจจัยทำให้เป้าหมายการใช้ที่ดินเพื่อผลิตมูลค่าทางเศรษฐกิจและขนาดของภาษีพลาดเป้าไป  …

เล็งผุด “มิกซ์ยูส” เมืองระยอง มูลค่ากว่า 2 หมื่นล้าน พร้อมพัฒนาขนส่งมวลชน

เล็งผุด “มิกซ์ยูส” เมืองระยอง มูลค่ากว่า 2 หมื่นล้าน พร้อมพัฒนาขนส่งมวลชน     ขอบคุณ บทความจาก กรุงเทพธุรกิจ   เทศบาลนครระยอง ผนึกกรมโยธาธิการและผังเมืองจังหวัด บริษัทพัฒนาเมืองระยอง เล็งดึงงบกองทุนน้ำมันพันกว่าล้าน สนับสนุนการพัฒนาระบบขนส่งมวลชนรับอีอีซี (EEC) พร้อมเดินหน้าปั้นแลนด์ลอร์ด 3 แปลงรวมพื้นที่กว่า 16 ไร่ ผุดมิกซ์ยูสศูนย์เศรษฐกิจแลนด์มาร์คใจกลางเมือง คาดลงทุนกว่า 2 หมื่นล้านรูปแบบพีพีพี (PPP)   นายฉัตรนุชัย สมบัติศรี รองปลัดเทศบาลนครระยอง เปิดเผยว่า ได้มีการหารือของคณะผู้ช่วยการวางแผนชุมชนเมือง (CPAT) ระยอง พร้อมด้วย ผศ.ดร.ธนภณ พันธเสน จากมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ นายอภิชาต โมฬีชาติ ผู้แทนสำนักงานโยธาธิการและผังเมือง ตลอดจนสำนักการช่างพร้อมทีมออกแบบของเทศบาลนครระยอง ผู้แทนบริษัทระยองพัฒนาเมือง จำกัด ผู้แทนจากสำนักงานพาณิชย์จังหวัด สำนักงานทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมจังหวัด สำนักงานขนส่งจังหวัด หอการค้า และผู้แทนภาคส่วนที่เข้าร่วม เพื่อร่วมกันขับเคลื่อนการพัฒนาระบบขนส่งมวลชนและพัฒนาเมืองระยอง   ผลการหารือได้ความเห็นตรงกัน…

แนะนำสมาชิก บริษัท สระบุรีพัฒนาเมือง จำกัด (มีคลิป)

มาทำความรู้จักกับคณะกรรมการบริหาร บจก.สระบุรีพัฒนาเมือง (มีคลิปด้านล่างครับ)     บริษัท สระบุรีพัฒนาเมือง จำกัด (Saraburi City Development : SBCD) ได้จัดตั้งขึ้นจากการรวมตัวของประชาชนที่ประกอบธุรกิจในพื้นที่จังหวัดสระบุรี โดยร่วมมือของภาครัฐ และเอกชน ภายใต้แนวคิด “วิสาหกิจเพื่อสังคม” เพื่อวางแผนพัฒนาเมืองสระบุรีตามแนวคิด การเติบโตอย่างชาญฉลาด หรือ Smart Growth รวมถึงการพัฒนาพื้นที่รอบสถานีขนส่ง หรือ Transit-Oriented Development (TOD) ซึ่งเป็นแนวคิดในการวางผังและพัฒนาเมืองที่ประเทศชั้นนำทั่วโลกต่างนำมาใช้ในการออกแบบและกระตุ้นเศรษฐกิจของเมือง บริษัท SBCD ได้จัดทำผัง และแผนพัฒนาสระบุรีในอนาคตอย่างมีทิศทาง มียุทธศาสตร์ที่ชัดเจนและมีความต่อเนื่อง เพื่อการพัฒนาจังหวัดสระบุรีให้เป็น “เมืองน่าอยู่” อีกทั้งเพื่อรักษา และสร้างประโยชน์สูงสุดให้แก่คนสระบุรีในระยะยาวอย่างมีทิศทาง มียุทธศาสตร์ที่ชัดเจนและมีความต่อเนื่อง เพื่อการพัฒนาจังหวัดสระบุรีให้เป็น “เมืองน่าอยู่” อีกทั้งเพื่อรักษา และสร้างประโยชน์สูงสุดให้แก่คนสระบุรีในระยะยาว     วันอังคารที่ 9 ตุลาคม ตั้งแต่เวลา 13.00 เป็นต้นไป และวันพุธที่ 10 ตุลาคมเต็มวัน โครงการ SG-ABC…

การประมาณการมูลค่าเศรษฐกิจในผังเมืองรวม

การประมาณการมูลค่าเศรษฐกิจในผังเมืองรวม ฐาปนา บุณยประวิตร นายกสมาคมการผังเมืองไทย Thapana.asia@gmail.com   บทความใน EEC Focus กรุงเทพธุรกิจ นายกสมาคมการผังเมืองไทยชี้ให้เห็นว่า ผังเมืองรวมต้องชี้นำการพัฒนา ไม่ใช่รอให้มีความเปลี่ยนแปลงด้านกายภาพเสียก่อนจึงกำหนดการใช้ประโยชน์ตาม แบบนี้เขาไม่ทำกัน ไม่เกิดประโยชน์ เสียเงิน สูญเสียเวลา ทำให้คนเขาหัวเราะเยาะเย้ยกันว่า คนวางผังคิดไม่เป็น อีกประการคือ ผังเมืองต้องวางตอบสนองต่อการเพิ่มพูนด้านมูลค่าเศรษฐกิจในที่ดินที่จำกัด กรอบคิดกว้างๆ อ่านจากบทความครับ (ขอบคุณกรุงเทพธุรกิจ)   เครดิตภาพ Skyscrapercity ขอบคุณ บทความใน คอลัมส์ EEC FOCUS ในกรุงเทพธุรกิจ   เข้าสู่บทความ ในคอลัมส์ EEC FOCUS ในกรุงเทพธุรกิจ             ผังเมืองรวมโดยทั่วไปมีวัตถุประสงค์สำคัญอยู่ 3 ประการได้แก่ การชี้นำการพัฒนาด้านกายภาพและโครงสร้างพื้นฐานโดยกำหนดในรูปของยุทธศาสตร์เมือง การสร้างมูลค่าเพิ่มด้านเศรษฐกิจและภาษีจากการใช้ประโยชน์ที่ดิน และการสร้างแนวทางพร้อมข้อกำหนดในการใช้ประโยชน์ที่ดินและโครงสร้างพื้นฐานเพื่อให้บรรลุวัตถุประสงค์การชี้นำการพัฒนาและการเพิ่มขึ้นของมูลค่าจากการใช้ประโยชน์                 โดยวัตถุประสงค์ในข้อแรก ผังเมืองรวมมีหน้าที่กำหนดทิศทางการพัฒนาในอนาคต ด้วยการคาดประมาณด้านประชากร เศรษฐกิจ และคุณภาพชีวิตตามการคาดหวังของประชาชน คำสำคัญที่เรียกว่า…